|
بسم الله الرحمن االرحيم
احاديثي از كتاب ميزان الحكمه
در اثبات وجود خدا
1- شناخت فطرى
قرآن.
((بـا يـكتا پرستى روى به دين آور فطرتى است كه خداوند همه را بدان
فطرت بيافريده است و در آفرينش خدا تغييرى نيست دين پاك و پايدار اين
است ولى بيشتر مردم نمى دانند)).
((اين نگارگرى خداست و چه كسى از خدا خوش نگارتر است ؟ ما پرستندگان
او هستيم )).
((و پـروردگار تو از پشت بنى آدم فرزندانشان را بيرون آورد و آنان را
بر خودشان گواه گرفت و پرسيد: آيا من پروردگارتان نيستم ؟ گفتند: آرى ،
گواهى مى دهيم تا در روز قيامت نگوييد كه ما از آن بى خبر بوديم )).
((اگر از آنان بپرسى كه چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است ، هر
آينه مى گويند: خدا)).
((روى آوردگان به خدا باشيد و شرك نياوردگان به او ، و هركس كه به خدا
شرك آورد ، چونان كسى است كه از آسمان فروافتد و مرغ او را بربايد يا
بادش به مكانى دور اندازد)).
4910- امام صادق (ع) ـ درباره آيه ((فطرة اللّه ))فرمود ـ: مقصود
توحيد است.
4911- امام باقر (ع) ـ نيز درباره همين آيه فرمود ـ: آنان را بر سرشت
خداشناسى آفريد اگر چنين نبود در پـاسـخ بـه ايـن پـرسـش كه چه كسى
پروردگارشان است و چه كسى آنها را روزى مى دهد، در مى ماندند.
4912- امـام صـادق (ع) ـ دربـاره آيـه ((و اذ اخذربك من بنى آدم ))
فرمود: خداشناسى در دلهايشان اسـتـوار گشت و روز الست را از ياد
بردنداما روزى به يادش مى آورند اگر چنين نبود هيچ كس نمى دانست كه چه
كسى او را آفريده و كه روزيش مى دهد.
4913- پـيامبر خدا (ص): هر نوزادى بر فطرت زاده مى شود ، يعنى مى
داند كه خداى عزوجل آفريدگار اوست اين است معناى سخن خداوند كه: ((اگر
از آنان بپرسى چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است هر آينه گويند:
خدا)).
4914- از امـام بـاقر (ع) سؤال شد مراد از آيين حنيف در آيه ((حنفا
للّه )) چيست ؟ فرمود: مراد فطرتى است كه خداوند مردم را بر آن سرشته
است ، خداوند خلق را با سرشت خداشناسى آفريده است.
4915- پـيـامـبـر خـدا (ص): هـر مـولـودى بـر فـطـرت (تـوحـيـد) زاده
مـى شـود و اين پدر و مادر اوهستندكه وى رايهودى ونصرانى بارمى آورند.
4916- پـيـامـبـر خـدا (ص): در يـكـى از غـزوات كـه طـى آن
مـسـلـمـانـان فرزندان مشركان را كشتند فرمود: بدانيد كه بهترين افراد
شما فرزندان همان مشركان هستند سپس فرمود: هان ! نسل كشى مكنيد، هر
مولودى بـراساس فطرت (توحيد) به دنيا مى آيد و پيوسته بر آن است تا آن
كه زبانش از آن پرده برمى دارد اما سپس پدر و مادرش او را يهودى يا
نصرانى و يا مجوسى بار مى آورند.
2- شناخت فطرى
قرآن.
((چـون به آدمى گزندى رسد چه بر پهلو خفته باشد و چه نشسته يا ايستاده
ما را به دعا مى خواند وچون آن گزند را از او دور سازيم چنان مى گذرد
كه گويى ما را براى دفع آن گزندى كه به او رسيده بود هرگز نخوانده است
اعمال اسرافكاران اينچنين در نظرشان آراسته شده است )).
((چـون بـه آدميان زيانى رسد پروردگارشان را بخوانند و به درگاه او
توبه كنند و چون رحمت خويش به آنها بچشانندگروهى را بينى كه به
پروردگارشان شرك مى آورند)).
((چون به آدمى گزندى رسد به پروردگارش روى مى آورد و او را مى خواند ،
آن گاه چون به او از جـانـب خـود نـعمتى بخشدهمه آن دعاها را كه پيش از
اين كرده بود از ياد مى برد و براى خدا هـمتايانى قرار مى دهد تا [خود
و ديگران را] از طريق اوگمراه كند بگو: اندكى از كفرت بهره مند شو ، كه
تو از دوزخيان خواهى بود)).
4917- امام عسكرى (ع) ـ در تفسير بسم اللّه الرحمن الرحيم )) ـ:
اللّه هموست كه هر مخلوقى درهنگام نـيـازهـا وگـرفـتـاريـهـا وقتى
اميدش ازهمه ، جز او، قطع مى شود ورشته هر سببى جز او بريده مـى گـردد
بـه وى روى مـى آوردمـى گـويـى: بـسم اللّه يعنى در همه كارهايم از
خدايى كمك مى گيرم كه عبادت وپرستش سزاوار جز او نيست و هرگاه فرياد
خواهى شود به فرياد مى رسد و هرگاه خوانده شوداجابت مى كند اين همان
نكته اى است كه مردى به امام صادق (ع) عرض كرد: يـابن رسول اللّه ،مرا
به وجود خدا راهنمايى كن كه مجادله گران بر من هجوم آورده سرگشته و
حـيرانم كرده اند ،امام صادق (ع) به او فرمود: اى بنده خدا ! آيا هرگز
كشتى سوار شده اى ؟ عرض كرد: آرى فرمود: آيا پيش آمده كه كشتى بشكند
ودر آن جا نه كشتى ديگرى باشد كه تو را برهاند ونـه شنا كردن كارساز
باشد ؟ عرض كرد: آرى فرمود: آيا در آن هنگام دلت متوجه موجودى شده اسـت
كـه مـى تواند تو را از هلاك نجات دهد؟ عرض كرد: آرى امام صادق (ع)
فرمود: آن موجود هـمـان خـداى تـوانـايـى اسـت كـه آن جا كه از هيچ
منجى خبرى نيست نجات مى دهد و آن جا كه فريادرسى نيست به فرياد مى رسد.
4918- امام رضا (ع): از آفرينش خدا به وجود او پى برده مى شود و با
خردها شناخته مى شود و بافطرت برهان بر وجود او ثابت مى شود.
4919- امام على (ع) ـ در تفسير ((اللّه )) ـ: او كسى است كه هر
مخلوقى در هنگام نيازها و گرفتاريها ، وقـتى اميدش از همه كس قطع مى
شود ورشته همه سببها ، جز او ، بريده مى گردد به وى روى مـى آورد ، چـه
آن كـه هـر انسانى هرچند دراين دنيا مقام و ثروت داشته باشد و ديگران
به او نياز فراوان داشته باشند، نيازهايى برايشان پيدا خواهد شد كه آن
شخص قادر به بر آوردن آنها نيست و بـراى خـود چـنين شخصى نيزنيازهايى
پيش مى آيد كه توان بر آوردن آنهارا ندارد پس ، در هنگام ضرورت و
نيازمندى به خدا روى مى آورد اما چون نيازش برآورده شود دوباره ره شرك
مى پويد.
3- قانون عليت
قرآن.
((آيا از ناچيز آفريده شده اند يا خود آفريننده خويشند ؟ يا آسمانها و
زمين را آفريده اند ؟ نه ، بلكه به يقين نرسيده اند)).
4920- امـام عـلـى (ع): هر كس چيزى بسازد آن رااز چيزى ساخته است ،
اما خداوند آنچه را ساخته از چيزى نيافريده است.
4921- يـكـى از عـلماى شام از امام باقر (ع) پرسيد: پس اشيا را از
چيز آفريده است يا از ناچيز ؟ حضرت فـرمـود: اشيا را آفريد نه از چيزى
كه پيش از آن وجود داشته باشد اگر شئ را از شئ آفريده باشد هرگز ميان
او و اشيا انقطاع نبوده و همواره چيزى با خدا بوده است حال آن كه خدا
بوده و چيزى با او نبوده است.
4922- زنديقى در مناظره با امام صادق (ع)عرض كرد: خداوند اشيارا از
چه آفريده است ؟ فرمود: از هيچ چـيز عرض كرد: چگونه چيزاز ناچيز به
وجود مى آيد ؟ فرمود: اشيا از دو حال خارج نيستند: يا از چيزى آفريده
شده اند يااز ناچيز اگر از چيزى آفريده شده اند كه آن چيز پيوسته باخدا
بوده پس آن چيز قديم است و قديم نه حادث مى شود نه فانى مى گردد و نه
تغيير مى پذيردحال ، آن شئ يا يك جـوهـر و يـك رنـگ (و ماهيت ) است ،
در اين صورت اين رنگها (وماهيتهاى ) گوناگون و جواهر فـراوان مـوجـود
در ايـن عالم از كجا آمده است ؟ اگر آن چيزى كه اشيا همه از او پديد
آمده زنده اسـت پس مرگ از كجا آمده است ؟ و اگر آن چيز مرده است حيات و
زندگى از كجا آمده است ؟ مـمـكن نيست كه از يك مرده و يك زنده قديمى
ازلى به وجود آمده باشند زيرا از زنده ازلى مرده پـديد نمى آيد همچنين
ممكن نيست كه مرده ازلى وقديم وجود داشته باشد ، زيرا موجود مرده را
قـدرت و بقايى نيست (زنديق ) گفت: از چه روگفته اند كه موجودات ازلى
اند ؟ حضرت فرمود: چـرخـش فـلك و هر آنچه در آن است وحركت زمين و هر
آنچه بر آن است و دگرگونى زمانها و اخـتلاف زمان و حوادثى كه در عالم
رخ مى دهد و مرگ و پوسيدگى و ناگزيرى نفس به اقرار به ايـن كه او را
آفريدگار و مدبرى مى باشد همگى نشانگر حدوث اشيا است مگر نمى بينى كه
شيرين ترش مى شود و خوشمزه تلخ و نو فرسوده و هر چيزى به سوى دگرگونى و
نابودى مى رود؟
4923- امام صادق (ع) سؤال شد: دليل بر يگانگى خدا چيست ؟ فرمود:
نيازمندى آفريده ها.
4924- امـام على (ع): سپاس و ستايش خداوندى را كه حدوث آفريدگانش را
دليل قديم بودن و وجود خود قرار داد حدوث اشيا را گواه ازلى بودن خود
گرفت و ناتوانى آنهارا گواه قدرت خود و فناى حتمى آنها را گواه
جاودانگى خويش.
4925- امـام على (ع): سـتـايـش خـداوندى را كه آفريدگان خودرا دليل
بر وجود خويش ساخت و حادث بودن آنها را دليل بر ازليتش.
4926- امـام صادق (ع) ـ در پاسخ به اين پرسش ابوشاكر ديصانى كه ـ:
دليل بر اين كه تو راآفريدگارى اسـت چـيـست ؟ فرمود: خودم را از دو حال
خالى نيافتم: يا من خود را آفريده ام ياكسى ديگر مرا آفـريـده اسـت
اگـر من خود را آفريده ام از دو حال خارج نيستم: يا بوده ام و خودرا
آفريده ام و يا نبوده ام و خود را پديد آورده ام اگر قبلا بوده ام و
خود را پديد آورده ام نيازى به پديد آوردن ندارم و اگـر نـبوده ام تو
مى دانى كه معدوم چيزى را به وجود نمى آورد ، پس شق سوم ثابت مى شود و
آن ايـن كه مرا آفريدگارى است و آن همان خداى پروردگار جهانيان است
ابوشاكر كه پاسخى براى گفتن نداشت برخاست
4- نشانه هاى هستى.
قرآن.
((و در آفرينش شما و پراكنده شدن جنبدگان نشانه هايى (بر وجود خدا)
است براى اهل يقين )).
((همانا در آفرينش آسمانها و زمين و گردش شب و روز نشانه هايى است
براى خردمندان )).
4927- امـام على (ع) ـ در پاسخ به سؤال از اثبات صانع فرمود ـ: پشكل
شتر بر وجود شتر دلالت دارد و سـرگـيـن الاغ بر وجود الاغ و رد پابر
وجود رهگذر پس ، چگونه پيكره اى آسمانى با اين لطافت و كالبدى زمينى با
اين ستبرى بر وجود خدايى لطيف و خبير دلالت ندارد؟.
4928- امـيـر المؤمنين چون از نماز شب فراغت مى يافت اين جمله را
بسيار مى گفت: گواهى مى دهم كه آسمانها و زمين و آنچه ميان آنهاست ،
نشانه هايى بر وجود تو و گواههايى است بر آنچه به سوى آن دعـوت كردى هر
آنچه حجت تو را بيان مى كند و به پروردگارى تو گواهى مى دهد نشان آثار
نعمتهاى تو و علايم تدبير تو را بر خود دارد.
4929- امـام عـلـى (ع): از آفـريـده هـاى خـدا بـه وجـود او راه
بـرده مـى شـود و بـا خـردها وجودش شـناخته مى شود و با تفكر و انديشه
برهان برهستى او آشكار مى گردد و ازطريق آيات و نشانه هاى اوحجت وى بر
خلقش تمام مى شود.
4930- امـام عـلـى (ع): آثـار حـكـمـت خـداوند در بدايعى كه پديد
آورده آشكار است و هر چيزى كه آفريد حجت او شد ونـسبت بدو يافت پس ،
اگرآفريده اى بى زبان وخاموش باشد (آثار) تدبير خدا در آن حجت گوياى
اوست.
4931- امـام رضا (ع) ـ در پاسخ به پرسش از دليل حدوث عالم فرمود ـ:
تو نبودى و سپس بود شدى (از طـرفى هم ) مى دانى كه تو خود خودت را به
وجود نياورده اى و مانند تو نيز تو را هستى نبخشيده است.
- امام باقر (ع): درباره آيه ((كسى كه در اين دنيا كور باشد در آخرت
نيز كور است )) فرمود: كسى كـه آفرينش آسمانها و زمين و گردش شب وروز
وچرخش خورشيد وماه وديگر نشانه هاى شگفت آور او را بـه ايـن نكته
رهنمون نشود كه در پس همه اينها خبر بسيار بزرگترى هست ((در آخرت نيز
كور است )) فرمود: يعنى از مشاهده آنچه نديده كور است و ره گم كرده تر.
4932- امام رضا (ع): نيز ذيل همين آيه فرمود: يعنى از ديدن حقايق
هستى كور و ناتوان است.
4933- امـام صـادق (ع): در پاسخ به زيديقى كه پرسيد: دليل وجود
آفريدگار جهان چيست ؟ فرمود: وجـود كـارهـا و پـديده هايى كه نشان مى
دهد سازنده اى آنها را ساخته است ، مگر نه اين كه وقتى سـاخـتـمـانـى
را مـى بـيـنـى پـى مى برى كه آن را معمار و سازنده اى است هر چند او
را نديده و مشاهده اش نكرده باشى ؟
4934- امـام صـادق (ع): نخستين پند و دليل بر وجود آفريدگار، جل قدسه
، پديد آوردن اين جهان و تركيب اجزاى آن و نظم بخشيدن آن اجزا به شكل
فعلى است هر گاه درباره اين جهان به انديشه و خرد خويش تامل و دقـت
كـنـى آن راهـمانند خانه اى يابى كه هر آنچه بندگانش بدان نياز دارند
در آن فراهم است آسمان همچون سقف برافراشته شده وزمين همانند فرش
گسترده است و ستارگان مانند چراغها كنار هم چيده شده اند و گوهرها
همانند گنجينه ها در دل زمين اندوخته شده اند هرچيز عالم به جـاى خود
فراهم گشته است و انسان همچون مالك اين خانه است و صاحب همه اثاث و
لوازم آن انـواع گـيـاهـان بـراى اهداف او آماده گشته وحيوانات گوناگون
در خدمت مصالح و منافع او مى باشند اين همه آشكارا نشانگر اين است كه
عالم بر اساس يك برنامه وحكمت و نظم و هماهنگى آفريده شده و آفريدگار
آن يكى است.
4935- امـام عـلـى (ع): اگـر در قـدرت شگرف و نعمتهاى عظيم (خداوند)
مى انديشيدند بيگمان به راه مى آمدند و از عذاب دوزخ مى هراسيدند اما
دلها بيمار و انديشه ها آفت ديده است.آيـا بـه مـوجـود كوچكى كه او
آفريده است نمى نگرند كه چگونه آن را استوار آفريد و اجزايش را به دقت
به هم پيوست و برايش سوراخ گوش و چشم گشود و استخوان و پوست برايش
پديدآورد؟ به همين مورچه ريز و نازك اندام كه تقريبا به چشم نمى آيد و
با انديشه درك نمى گردد بنگريدكه چگونه روى زمين راه مى رود و براى به
دست آوردن روزيش تلاش مى كند.اگـر در مـجـارى خـوراك و سـر و تـه
مـورچـه و اطـراف و پـهـلـوهـاى شـكمش و در چشم و گوشش بينديشى از
آفرينش او شگفت زده مى شوى ودر وصف آن به زحمت مى افتى.بـه خـورشـيـد و
ماه و گياه و درخت و آب و سنگ و گردش اين شب و روز و جريان اين درياها
وفراوانى اين كوهها و بلندى اين قله ها و پراكندگى اين لغات و زبانهاى
گوناگون بنگر.واى بـر آن كـس كـه نـاظـم و مـدبـر ايـن همه را انكار
كند تصور مى كنند كه همچون گياهان خـودروهـسـتـنـد و برزگرى ندارند و
براى اشكال گوناگون آنها آفريننده اى نيست اينان براى ادعـاى خـود بـه
دلـيـلى پناه نبردند و در باورهاى خود تحقيق نكردند آيا ممكن است
ساختمانى بدون سازنده و يا (حتى ) جنايتى بدون جنايتگر پديد آيد ؟
تنظيم
: بهرام محسني نسب (Bahrammn@gmail.com
)
والسلام علي من
التبع الهدي
|
