|
بسم الله الرحمن االرحيم
مكارم اخلاق
توضيح : مكارم صفاتى است موجب كرامت و شرف و بزرگوارى انسان ميشود، و
از صفات نيك عادى بالاتر است .
اصول كافى ج : 3 ص
:
92
رواية :1
:
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ
الْهَيْثَمِ بْنِ
أَبِى مَسْرُوقٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِسْحَاقَ شَعِرٍ عَنِ
الْحُسَيْنِ بْنِ
عَطِيَّةَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْمَكَارِمُ عَشْرٌ
فَإِنِ اسْتَطَعْتَ
أَنْ تَكُونَ فِيكَ فَلْتَكُنْ فَإِنَّهَا تَكُونُ فِى
الرَّجُلِ وَ لَا
تَكُونُ فِى وَلَدِهِ وَ تَكُونُ فِى الْوَلَدِ وَ لَا تَكُونُ
فِى أَبِيهِ وَ
تَكُونُ فِى الْعَبْدِ وَ لَا تَكُونُ فِى الْحُرِّ قِيلَ وَ مَا
هُنَّ قَالَ صِدْقُ
الْبَأْسِ وَ صِدْقُ اللِّسَانِ وَ أَدَاءُ الْأَمَانَةِ وَ
صِلَةُ الرَّحِمِ وَ
إِقْرَاءُ الضَّيْفِ وَ إِطْعَامُ السَّائِلِ وَ
الْمُكَافَأَةُ عَلَى
الصَّنَائِعِ وَ التَّذَمُّمُ لِلْجَارِ وَ التَّذَمُّمُ
لِلصَّاحِبِ وَ
رَأْسُهُنَّ الْحَيَاءُ .
حسين بن عطيه گويد: امام صادق (ع ) فرمود: مكارم ده چيز است ،
اگر ميتوانى آنها را داشته باش ، زيرا گاهى شخصى آنها را دارد و
فرزندش ندارد و
گاهى در فرزند هست و در پدرش نيست ، و گاهى در برده هست و در آزاد
نيست ، عرض شد:
آنها چه هستند؟ فرمود: نوميدى حقيقى (از آنچه دست مردم است ) و
راستى زبان و اداء امانت وصله رحم و پذيرائى از مهمان و
غذا دادن بسائل (كسيكه از او غذا طلبد) و
جبران
نيكى ها و مراعات حق همسايه و مراعات حق رفيق
و سر همه مكارم (افضل و عاليتر از همه ) حيا و شرم است (زيرا
كسيكه در برابر خالق و مخلوق شرم
داشته
باشد، همه اين مكارم را انجام ميدهد و همان خصلت حيا بر تمام اين مكارم
دائى
و باعث ميشود)
اصول كافى ج : 3 ص : 93 رواية :2
: عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ
خَالِدٍ عَنْ
عُثْمَانَ بْنِ
عِيسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِى عَبْدِ
اللَّهِ ع قَالَ
إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَصَّ رُسُلَهُ بِمَكَارِمِ
الْأَخْلَاقِ
فَامْتَحِنُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنْ كَانَتْ فِيكُمْ فَاحْمَدُوا
اللَّهَ وَ اعْلَمُوا
أَنَّ ذَلِكَ مِنْ خَيْرٍ وَ إِنْ لَا تَكُنْ فِيكُمْ
فَاسْأَلُوا اللَّهَ
وَ ارْغَبُوا إِلَيْهِ فِيهَا قَالَ فَذَكَرَهَا عَشَرَةً
الْيَقِينَ وَ
الْقَنَاعَةَ وَ الصَّبْرَ وَ الشُّكْرَ وَ الْحِلْمَ وَ حُسْنَ
الْخُلُقِ وَ
السَّخَاءَ وَ الْغَيْرَةَ وَ الشَّجَاعَةَ وَ الْمُرُوءَةَ قَالَ وَ
رَوَى بَعْضُهُمْ
بَعْدَ هَذِهِ الْخِصَالِ الْعَشَرَةِ وَ زَادَ فِيهَا الصِّدْقَ
وَ أَدَاءَ
الْأَمَانَةِ.
امام صادق (ع ) فرمود: خداى عزوجل پيغمبرانش را بمكارم اخلاق
اختصاص داد، شما خود را بيازمائيد، اگر آنها در وجود شما هم بود، خدا
را سپاس گوئيد
و بدانيد كه بودن آنها در شما خير شماست و اگر در شما نبود، از خدا
بخواهيد و نسبت
بآنها رغبت جوئيد.
(پس ميشود اين مكارم در كسي نباشد ولي آنها را بدست آورد.) سپس آنها را ده چيز شمرد: يقين و قناعت و صبر و
شكر و خويشتندارى و خلق نيكو و سخاوت و
غيرت و شجاعت و مروت .
بعضى از راويان ديگر اين ده
خصلت را ذكر نموده و راستگوئى و امانتدارى را هم بدانها
افزوده است .
اصول كافى ج :
3
ص : 93 رواية :3
:
عَنْهُ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ
الْهَاشِمِيِّ عَنْ
إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبَّادٍ قَالَ بَكْرٌ وَ أَظُنُّنِي قَدْ
سَمِعْتُهُ مِنْ
إِسْمَاعِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ
اللَّهِ ع قَالَ
إِنَّا لَنُحِبُّ مَنْ كَانَ عَاقِلًا فَهِماً فَقِيهاً حَلِيماً
مُدَارِياً صَبُوراً
صَدُوقاً وَفِيّاً إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَصَّ
الْأَنْبِيَاءَ
بِمَكَارِمِ الْأَخْلَاقِ فَمَنْ كَانَتْ فِيهِ فَلْيَحْمَدِ
اللَّهَ عَلَى ذَلِكَ
وَ مَنْ لَمْ تَكُنْ فِيهِ فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللَّهِ
عَزَّ وَ جَلَّ وَ
لْيَسْأَلْهُ إِيَّاهَا قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا
هُنَّ قَالَ هُنَّ
الْوَرَعُ وَ الْقَنَاعَةُ وَ الصَّبْرُ وَ الشُّكْرُ وَ
الْحِلْمُ وَ
الْحَيَاءُ وَ السَّخَاءُ وَ الشَّجَاعَةُ وَ الْغَيْرَةُ وَ الْبِرُّ
وَ صِدْقُ الْحَدِيثِ
وَ أَدَاءُ الْأَمَانَةِ .
امام صادق (ع ) فرمود: ما دوست داريم كسى را كه عاقل ،
فهميده ،
فقيه ، با حلم ، بامدارا ، صبور ، راستگو ،
باوفا باشد، زيرا خداى عزوجل پيغمبران
را بمكارم اخلاق اختصاص داد (يعنى خصال نكوهيده را از آنها دور ساخت )
پس هر كه
اين مكارم را داشته باشد، بايد خدا را سپاس گزارد و هر كس آنها را
نداشته باشد،
بايد بسوى خداى عزوجل تضرع كند و آنها را از او بخواهد. راوى گويد: عرض كردم ،
قربانت آنها چه صفاتى هستند؟ فرمود: خويشتندارى و قناعت
و صبر و شكر و صبر و حيا و سخاوت و
شجاعت و غيرت و خوشرفتارى و راستى گفتار و
امانتدارى .
اصول كافى ج : 3 ص : 94 رواية :4
:
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ
الْحَسَنِ بْنِ
مَحْبُوبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع
قَالَ إِنَّ اللَّهَ
عَزَّ وَ جَلَّ ارْتَضَى لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِيناً
فَأَحْسِنُوا
صُحْبَتَهُ بِالسَّخَاءِ وَ حُسْنِ الْخُلُقِ .
امام صادق (ع ): فرمود: خداى عزوجل اسلام را دين شما پسنديد، پس
بسبب سخاوت و خلق نيكو با آن نيكو معاشرت
كنيد.
اصول كافى ج : 3 ص : 94 رواية :5
:
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ
السَّكُونِيِّ عَنْ
أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ص
الْإِيمَانُ
أَرْبَعَةُ أَرْكَانٍ الرِّضَا بِقَضَاءِ اللَّهِ وَ التَّوَكُّلُ
عَلَى اللَّهِ وَ
تَفْوِيضُ الْأَمْرِ إِلَى اللَّهِ وَ التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ
اللَّهِ .
اميرالمؤ منين صلوات الله عليه فرمود: ايمان از چهار پايه مركب
است : 1 راضى بودن بقضاء خدا 2 توكل بر خدا 3 واگذاردن امر بخدا 4
تسليم امر خدا
بودن
.
اصول كافى ج : 3 ص : 94 رواية :6
:
الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ
الْحَسَنِ
بْنِ عَلِيٍّ عَنْ
عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ
قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ
كُنَّ فِيهِ كَمَلَ إِسْلَامُهُ وَ لَوْ كَانَ مِنْ قَرْنِهِ
إِلَى قَدَمِهِ
خَطَايَا لَمْ تَنْقُصْهُ الصِّدْقُ وَ الْحَيَاءُ وَ حُسْنُ
الْخُلُقِ وَ
الشُّكْرُ .
ابن سنان گويد: مردى از بنى هاشم (كه گويا مراد امام صادق (ع) باشد و
از شدت تقيه اين گونه تعبير شده است ) فرمايد: چهار چيز است كه هر كس
آنها
را دارا باشد، اسلامش كامل است ، و اگر سر تا پايش خطاكارى باشد، از
قدر او نكاهد: راستگوئى و حيا و خوش خلقى و سپاسگزارى .
توضيح : يكى از اين صفات حياء است كه در حديث اول اين باب گفته شد، حيا
سر همه مكارم است پس كسيكه اين چهار صفت را داشته باشد خطائى بمعنى
گناه و صفت مذموم ندارد، مگر اينكه مقصود از خطا، سهو و اشتباه و نقايص
بدنى و نژادى و اءمثال آن باشد.
اصول كافى ج : 3 ص : 94 رواية :7
: عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ وَ عَلِيُّ بْنُ
إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ
رِئَابٍ عَنْ
أَبِى حَمْزَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ ص أَ
لَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ رِجَالِكُمْ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ
اللَّهِ قَالَ
إِنَّ مِنْ خَيْرِ رِجَالِكُمُ التَّقِيَّ النَّقِيَّ السَّمْحَ
الْكَفَّيْنِ
النَّقِيَّ الطَّرَفَيْنِ الْبَرَّ بِوَالِدَيْهِ وَ لَا يُلْجِئُ
عِيَالَهُ إِلَى
غَيْرِهِ .
جابر بن عبدالله گويد: رسولخدا (ص ) فرمود: نميخواهيد بهترين مردان شما
را بشما بگويم ؟ عرض كرديم : چرا، اى رسولخدا، فرمود: برخى از بهترين
مردان شما، مرد پرهيزكار ناآلوده ، دست باز (با سخاوت ) زبان و دامن
پاك ، خوشرفتار با پدر و مادر است كه عيالش را به پناهندگى بديگران
مجبور
نسازد.
تنظيم
: بهرام محسني نسب (Bahrammn@gmail.com
)
والسلام علي من
التبع الهدي
|
